Ksinomavro – zahtevna sorta koja daje velika vina

Ljubičice, tamno voće, duvan, pulpa masline, koža, snažni tanini i još jače kiseline…Ksinomavro, stara grčka sorta, jedno je od najvećih vinskih iznenađenja ove zemlje, dajući crvena vina koja se ne zaboravljaju lako.

Ksinomavro je sorta vinove loze koju je teško odgajiti a još teže pretvoriti u dobro vino. Ona zahteva da se poklopi mnogo faktora da bi krajnji rezultat bio sjajan: a kada je sjajan, onda se dobija sofisticirano vino koje se ponekad poredi sa odličnim primerima barola i nebiola.

Dom sorte ksinomavro je Nausa (Neguš) u Grčkoj, u kome se u 2025. godini održava 14. Balkans International Wine Competition (BIWC), veliko ocenjivanje vina sa šireg balkanskog područja.

Odličan odnos cene i kvaliteta

Ksinomavro se pretežno gaji na severu Grčke, koji odlikuje svežija klima nego u ostatku zemlje. Kao velika vinska sorta ksinomavro je poznat od 16. veka, a krajem 19. veka filoksera je uništila većinu vinograda u Grčkoj nakon čega je usledio niz katastrofalnih ratova koji su onemogućili brz oporavak grčkih vinogradara. Tek je tokom pedesetih i šezdesetih godina XX veka došlo do značajne obnove vinogradarstva, i to u korist veikih međunarodnih sorti a na štetu tradicionalnih. Ksinomavro je, ipak, preživeo sve ove izazove i ostao dominantna sorta severa Grčke i jedna od četiri najznačajnije sorte ove zemlje, zajedno sa asirtikom, agioritikom i moskofilerom.

Kao i druge velike grčke sorte, ksinomavro nudi izvanredan odnos cene i kvaliteta, i dovoljna je mala investicija da se u ličnu kolekciju uvrste zaista plemenita vina. Jedan od primera za to je Old Roots Xinomavro 2017, izvanredno vino kuće Tatsis iz Gumenice, posvećene organskoj proizvodnji.  Ovo vino nudi nesvakidašnje čulno iskustvo – nakon što se “otvori” u ustima, osećamo intenzivni udar suvog i vrlo zrelog crvenog voća sa rustičnim notama paprika, zemlje i kože. Intenzivni tanini i snažne kiseline u potpunosti objašnjavaju naziv sorte, koji u prevodu sa grčkog znači – kiselo i crno: mada pokožica ove sorte nije, zapravo, naročito tamna, dobro vino od ksinomavra uvek ima moćan, kompleksan karakter pun kontrasta i aromatskih misterija.

Grad heroja – drevni dom sorte

Apelacija Nausa nazvana je po Nausi, gradu heroja. Istorija ovog grada, koji je pretrpeo tragičnu sudbinu u borbi protiv osmanskih osvajača, za Grke ima veliki značaj. U savremeno doba ova oblast poznata je po dobrim skijalištima, slasnim breskvama i vinu koje se proizvodi u oko 20 vinarija. Vinske kuće blisko sarađuju na promociji svoje regije, u pokušaju da Nausa, kao Chianti Classico, dobije samostalnu oznaku geografskog porekla, uz odobrenje da se imena 13 podregija Nause takođe označavaju na etiketama. Snagu ove voljene vinske regije dodatno uvećava činjenica da je ona dom slavne kuće Boutari, koja je 1879. godine prva u Grčkoj flaširala crveno vino.

U regiji Aminteo, vinskoj oblasti sa najsvežijom klimom u Grčkoj, prave se odlična penušava vina, u skladu sa klimatskim faktorima i sa činjenicom da ksinomavro daje izvrsne, karakterne penušavce. Ovde se nalaze i istorijski zasadi ksinomavra stari više od devet decenija, o kojima brine poznata kuća Alpha Estate.

Gumenica, najsevernija od tri apelacije ksinomavra u grčkoj Makedoniji, najmanje je poznata i najtoplija od svih. Pravila apelacije nalažu da se ksinomavro vinifikuje zajedno sa najmanje 20% sorte negoska, i to kao rezultat daje vina izrazito punog tela i voćnog karaktera.

Jedina apelacija izvan Makedonije u kojoj je ksinomavro dominantna sorta je Rapsani, smeštena u mitskom pejsažu obronaka planine Olimp. Vina iz apelacije Rapsani moraju se praviti od tri sorte, krasato, stavroto i ksinomavro.

Za mnoge ljude, prva vinska asocijacija na Grčku su bela vina. Ksinomavro, moćna, istorijska sorta, daje vina koja pozivaju na razmišljanje, imaju pristupačne cene i nose u sebi uzbudljiv duh svoje domovine.